Bronşektazi Nedir?

Bronşektazi akciğerin içine hava taşıyan boruların dallarında meydana gelen genişleme ve şekil bozukluğuna verilen isimdir. Bronşektazi bir hastalık olmayıp bir hastalık belirtisidir. Genişleme ve şekil bozukluğunu doğuştan bazı hastalıklar yapabildiği gibi, geçirilen enfeksiyonlar gibi tahrip edici akciğer hastalıkları da neden olabilir.

Bronşektazi nedenleri ve tanı;

Bronşektazi nedenleri arasında tekrarlayan enfeksiyonlar, enflamasyon dediğimiz mikrobik olmayan iltihaplar, yabancı cisim aspirasyonları, doğuştan meydana gelmiş bağışıklık problemleri, kistik fibrozis, primer silier diskinezi ismi verilen nefes borusunun üstündeki temizleyici tüycüklerin olmaması, gibi hastalıklar yer almaktadır.

Nefes borusuna kaçan herhangi bir yabancı cisim nefes borusunun o kısmını tıkadığı için arkasında birikmiş olan salgı dışarıya atılamayacak, nefes borusu giderek şişecek ve şekil bozukluğuna uğrayacaktır.

Şekil bozuklukları sadece düzgün çizgisel genişleme ise buna fuziform bronşektazi, eğer şekil bozukluğu daha varis şeklini almışsa variköz bronşektazi, hava kesecikleri baloncuklar şekline gelmişse sakküler bronşektazi demekteyiz.

Aynı zamanda, şekil bozuklukları hastalığın hangi devresi olduğunu da tanımlar. Hastalık hafifse nefes borusunun altındaki kıkırdak doku etkilenmemiştir ve genellikle çizgisel bir genişleme olacaktır. Eğer nefes borusunda eğilmeler, bükülmeler, kıvrılmalar meydana gelmişse aynen genişlemiş bir varis damarı görüntüsü almışsa, nefes borusunun altındaki kıkırdak tabakanın da bundan etkilendiğini, tahrip olduğunu ve nefes borusunun normal şeklini artık koruyamadığını anlarız. Eğer tahribat çok ilerlerse hava kesecikleri minik baloncuklar şeklini almaya başlar ve farklı genişliklerde ortaya çıkabilir. Hastalık neticesinde nefes boruları normal temizliğini sağlayamaz. Şekil bozukluğu olan yerlerde birikmiş olan balgamlar daha fazla mikrop barındırır ve artan mikropla mücadele etmek isteyen bağışıklık sisteminin beyaz küreleri bu bölgeye hücum eder ve nefes borusunun içinde adeta bölgesel minik savaşlar yaşanır.

Bu nedenle bronşektazi olan çocuklarda iltihap ve iltihaba bağlı bağışıklık reaksiyonları çok yüksek düzeyde görülür. Hastalık genel olarak çocuğun büyüme ve gelişmesini etkileyecek hale gelmesine neden olabilir.

Nefes borularında şekil bozuklukları dışarıya balgamı atmanın yerçekimi nedeniyle zor olduğu akciğerin alt loplarını öncelikle seçmektedir. Nefes borusunun rahat boşaldığı üst loplar daha az bronşektaziye yakalanmaktadır. Ancak enfeksiyona ikincil olan bronşektazide çoğu zaman tahrip edici virüs enfeksiyonları örneğin; adeno virüs enfeksiyonları veya kızamık virüsüne bağlı tahripkar zatürreler, akciğerin içinde herhangi bir noktada olabilir. Fakat başka nedenle olan bronşektazide daha çok alt lopların etkilendiğini görmekteyiz. Üst lopların etkilendiği durumlar genellikle doğuştan meydana gelen akciğer bozuklukları, akciğer anomalileri veya kistik fibrozisi düşündürmektedir. Bu hastalardaki belirtiler genellikle kötü kokulu koyu renkli balgam, parmak uçlarında çomaklaşma, kronik öksürük, öksürük sırasında kan çıkartma, yorgunluk, solukluk, halsizlik, nefes darlığı, kilo kaybı ve hışıltılı solunum belirtileri olabilir.

En doğru şekilde bronşektazi tanısı akciğer toraks boşluğunun bilgisayarlı tomografisi ile konur. Şekil bozukluğu olan nefes boruları, kesiti görülür. Akciğer grafisi ilk etapta bronşektaziden şüphelendirse de tanıyı kesin olarak göstermez. Bronşektazi tanısı koyduktan sonra hastanın neden bronşektazi olduğunu anlamak oldukça önemlidir. Özellikle balgam kültürü ve kan sayımı yaptıktan sonra kistik fibrozisi ayırt etmek için ter testi, tüberküloz geçirilip geçirilmediğini ayırt etmek için PPD testi, İmmun sistemin doğuştan gelen bir eksikliği olup olmadığını görmek için bütün bağışıklık sistem taramaları, yabancı cisim aspirasyonu olup olmadığını görmek için bronkoskopi yapmak bu hastalar için gerekli olabilir.

Bronşektazi Tedavisi;

Tedavide enfeksiyonlardan korunmak, sekresyonların (salgıların) akciğerden atılması için fizyoterapi, enfeksiyonların alevlenmesi sırasında antibiyotik tedavisi ve tahrip olmuş hasarlı akciğer bölgeleri sınırlı bir bölgedeyse ameliyatla çıkarılması söz konusu olabilir. Hastalığın uzun dönemdeki seyri bronşektaziyi yapan hastalıkla ilişkilidir. Eğer bağışıklık eksikliğine bağlı ise bağışıklık eksikliği ömür boyu devam edebilir ve tedavi ömür boyu ilerleyen bir şekilde olabilir. Yabancı cisim aspirasyonuna bağlı ise; yabancı cisim çıkarılıp hasar görmüş akciğer dokusu ameliyat edildikten sonra hastanın daha uzun dönemde başka hiçbir şikâyeti kalmayabilir.

Bronşektazi tedavi edilmezse devamlı olarak oksijen bağımlılığı, kalp yetmezliği ve tekrarlayan zatürreelere yol açabilir. Akciğer enfeksiyonlarının zamanında kontrol edilmesi, aşılanma programlarının düzenli yapılması, sigara dumanından ve hava kirliliğinden korunma bronşektaziyi önleyebileceği için halk sağlığı açısından mutlaka dikkatle yerine getirilmesi gereken önlemlerdir.